Sposoby leczenia nowotworów głowy i szyi (zabieg chirurgiczny, radioterapia, brachyterapia, chemioterapia, leczenie skojarzone …)

Wybór metody terapeutycznej u pacjentów z nowotworem nabłonkowym regionu głowy i szyi to skomplikowana decyzja, od której często zależy powodzenie całego leczenia. Na prawidłową decyzję wpływa wiele czynników związanych z samym nowotworem oraz z pacjentem który rozpoczyna leczenie.

Mówiąc o czynnikach zależnych od guza nowotworowego należy wymienić stopień zaawansowania procesu nowotworowego, stopień zróżnicowania oraz lokalizację guza. Czynniki związane z chorym to przede wszystkim: stan ogólny pacjenta, choroby współistniejące, wiek oraz stopień odżywienia, czy raczej odnotowano fakt znacznej utraty masy ciała w ostatnim okresie. Wszystkie te zmienne umożliwiają wybór optymalnej metody terapeutycznej.

Do dyspozycji mamy terapie miejscowe, a więc chirurgię i radioterapię, oraz leczenie systemowe czyli chemioterapię. Możliwe jest, i często stosowane, łączenie wymienionych metod w różnych sekwencjach, lub jednoczasowo.

We wczesnych stopniach zaawansowania nowotworów regionu głowy i szyi (cT1 2cN0) najczęściej stosuje się  leczenie chirurgiczne i radioterapię.  Często sytuacja kliniczna wymaga połączenia tych dwóch metod, jednak zabieg chirurgiczny wykonywany jest w pierwszej kolejności, a radioterapia jest leczeniem uzupełniającym, zmniejszającym ryzyko nawrotu miejscowego. Obowiązującym standardem jest doszczętność wycięcia guza przy najmniejszym możliwym okaleczaniu w aspekcie zarówno fizycznym (narządowym) ale i czynnościowym (zachowanie funkcji narządowej).  Radioterapia jako wyłączna metoda terapeutyczna w nowotworach głowy i szyi jest metodą równoważną z leczeniem chirurgicznym we wczesnych rakach krtani oraz postępowaniem z wyboru we wczesnych stopniach zaawansowania raka nosowej, ustnej i krtaniowej części gardła. Zastosowanie radioterapii jako alternatywy leczenia chirurgicznego w tych sytuacjach często pozwala uniknąć okaleczającego zabiegu chirurgicznego.  W tej grupie chorych odsetek trwałych wyleczeń wynosi 60-90%. Ta rozpiętość odsetka trwałych wyleczeń wynika z faktu, że naturalny przebieg kliniczny i rokowanie w tych nowotworach, bardzo się różnią, w zależności od lokalizacji narządowej guza.

W radioterapii nowotworów głowy i szyi stosuje się system unieruchomienia – tzw. maski orfitowe dopasowywane do każdego pacjenta indywidualnie

W przypadku nowotworów o zaawansowaniu miejscowym i/lub regionalnym zastosowanie wyłącznie metod miejscowych nie przynosi  zadowalających wyników. W takim przypadku ryzyko niepowodzenia leczenia wynosi więcej niż 60%. Wyższe jest również ryzyko wystąpienia przerzutów odległych. W tej grupie chorych obowiązującym standardem jest zastosowanie  jednoczasowej radiochemioterapii. Ta metoda leczenia ma zastosowanie u chorych w III i IV stopniu klinicznego zaawansowania, którzy nie są kandydatami do leczenia operacyjnego. Jednoczasowa radiochemioterapia jest również stosowana jako leczenie oszczędzające funkcje narządowe, będąc doskonałą alternatywą dla leczenia operacyjnego, które w wysokich stopniach zaawansowania klinicznego nowotworów regionu głowy i szyi, z definicji ma bardzo rozległy i okaleczający charakter. W niektórych sytuacjach klinicznych skojarzenie jednoczasowe radioterapii i chemioterapii jest wykorzystywane w postępowaniu pooperacyjnym u chorych z niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi określonymi w wyniku histopatologicznym.

dr n. med. Michał Spych, specjalista radioterapii onkologicznej

2070total visits,6visits today